Brussel zit al jaren in een wooncrisis. Meer dan 60.000 gezinnen wachten op een sociale woning. Voor velen loopt de wachttijd op tot 15 jaar. In zo'n context moet elke toewijzing volgens dezelfde regels gebeuren. Dat is vandaag niet altijd het geval.

Parlementslid Emile Luhahi volgde de afgelopen voor Groen de onderzoekscommissie over de Anderlechtse Haard. Hieronder lees je zijn ervaringen tot nu toe en welke conclusies hij trekt.

Er zijn 16 openbare vastgoedmaatschappijen die sociale woningen toewijzen. De Anderlechtse huisvestingsmaatschappij De Anderlechtse Haard is de grootste, met ongeveer 4.000 woningen in haar beheer. Op 20 mei bracht een Pano-reportage onregelmatigheden aan het licht bij de Anderlechtse Haard. Er rezen vragen, vooral over het gebruik van het beruchte artikel 33, dat uitzonderingen op de wachtlijst mogelijk maakt. Daarom richtte het Brussels Parlement een onderzoekscommissie op. Die heeft de bevoegdheid om getuigen onder ede te horen en moet uitmonden in concrete aanbevelingen om de sociale huisvesting eerlijker en transparanter te maken.

Vier weken hoorzittingen

We zijn intussen in de vierde week van de hoorzittingen aangekomen. We zaten bijna elke dag urenlang in hoorzittingen. We hoorden intussen de huurdersbond, directeurs, maatschappelijk werkers, bestuurders en toezichthouders van zowel de Anderlechtse Haard als de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij.

Hoe log de werking van de Anderlechtse Haard is, werd vorige week nog pijnlijk duidelijk: de maatschappij had drie bestelwagens en een aanhangwagen nodig om de opgevraagde documenten in de kelder van het parlement te droppen. Alleen al die papieren berg toont aan dat de werking van de Anderlechtse Haard niet van deze tijd is.

Zoals ik deze week aan BRUZZ vertelde: "Wat mij de voorbije weken nog is opgevallen, is dat de controlemechanismen voor de toewijzing van sociale woningen totaal niet werken. Er bestaan overal systeemfouten die gesjoemel in de hand werken."

Mostefa beroept zich op zijn zwijgrecht

Donderdag was het langverwachte moment aangebroken: voorzitter Lotfi Mostefa (PS) verscheen eindelijk voor de commissie. We hoopten op antwoorden, maar kwamen bedrogen uit. Mostefa deed zijn uiteenzetting en beriep zich vervolgens op zijn zwijgrecht. Hij verliet de zaal zonder ook maar één vraag van de commissieleden te beantwoorden. Dat is zijn recht, gezien de lopende gerechtelijke onderzoeken. Maar het is ook een gemiste kans. De 60.000 Brusselaars op de wachtlijst verdienen antwoorden. Die antwoorden kwamen er niet. Excuses evenmin.

Wat we al geleerd hebben

Er tekenen zich duidelijke lessen af:

• De behandeling van huurders en kandidaat-huurders verschilt vandaag te sterk van maatschappij tot maatschappij. Je kansen op een uitzondering mogen niet afhangen van waar je bent ingeschreven.
• Sommige procedures zijn te afhankelijk van individuele beslissingen en laten te veel ruimte voor machtsconcentratie.
• De begrippen "uitzonderlijk" en "dringend" zijn vandaag onvoldoende afgebakend, waardoor ze te veel interpretatieruimte laten. Artikel 33, waarmee urgente dossiers voorrang krijgen, wordt vandaag veel te breed geïnterpreteerd. We moeten die voorrangsprocedures veel helderder specificeren.
• Dossiers van kandidaat-huurders moeten tijdens de behandeling maximaal geanonimiseerd worden, zodat beslissingen uitsluitend gebaseerd zijn op objectieve criteria. Je mag als huurder nooit weten wie aan de knoppen van je dossier zit.

Tijd voor hervormingen

Over iets minder dan twee weken moet het rapport met aanbevelingen klaar zijn. Voor Groen is de lat duidelijk: We hebben grote hervormingen nodig, geen kleine bijsturingen. Zestien verschillende sociale huisvestingsmaatschappijen: dat is gewoon niet meer verdedigbaar. Daarnaast moeten de achterpoortjes die tot cliëntelisme kunnen leiden, gesloten worden. Dit zijn de aanpassingen die het toewijzingsproces eerlijker kunnen maken. Dat zijn we verschuldigd aan de meer dan 60.000 Brusselse gezinnen die al jaren geduldig wachten op een betaalbare woning.